LICHTBOOG

Almere Centrum

Bespelingen:
Iedere woensdag van 13:00u - 14:00u en zaterdag van 11:00u - 12:00u

Almere Lichtboog 1.jpg
 

TOTSTANDKOMING VAN DE TOREN VAN ALMERE STAD

Door Arie Abbenes

emeritus beiaardier van o.a. de Domtoren in Utrecht en nauw betrokken bij de totstandkoming van de Almeerse carillons

 

De Rijksdienst voor de IJsselmeer Polders en de heer Van Hulst van de Protestantse kerken gingen op “polderse” wijze voortvarend te werk bij het voorzien van de Lichtboogkerk in Almere Stad van luidklokken en beiaarden. De verdeling van de kosten tussen “kerk en staat” zou hetzelfde worden als bij het beproefde Haven project.  Al in 1982 diende de heer Van Hulst zich aan bij de Adviescommissie met de mededeling: “we gaan een beiaard voor Stad bestellen”. Voor de RIJP en de Kerken stond de omvang en de transpositie van de beiaard voor Almere Stad vast. Het spel moest lichter worden dan dat van Haven en het aantal luidklokken mocht de twee niet overschrijden. Dank zij de goede ervaringen met de firma Eijsbouts werd er dezelfde dag een informele bespreking in Asten georganiseerd. De Adviescommissie wees er direct op dat, indachtig de bouwkundige problemen rond het ontwerp van de toren van Haven, overleg met de architect absoluut noodzakelijk was. Na een oriënterend gesprek met architectenbureau Riksen, van Veen en van Nes werden de maatvoering en de toe te passen materialen bepaald voor een gesloten klokkenkamer van een beiaard in a (450 kg) van 47 klokken, waarvan de twee grootste klokken (a en b) luidbaar moesten zijn. Wij hadden geleerd dat overleg met de architect over maatvoering en materiaalkeuze. van een beiaardtoren een voorwaarde is.

Spoedig daarna maakt de Adviescommissie een bestek voor de nieuwe beiaard. De volgende uitgangspunten zijn bepalend:
•    De basis van het instrument gaat “a” (ca. 485 kg) worden
•    Omvang van het 47 klokken tellende instrument: vier octaven chromatisch zonder de twee laagste chromatische tonen in het laagste octaaf.
•    De twee grootste klokken uitvoeren als luid- en speelklok, nominaal do-re (a-b)
•    Het stokkenklavier wordt onder de klokken opgesteld, boven in de torenkolom.
•    De verbinding tussen toets en klepel kan het best uitgevoerd worden met tuimelassen, omdat alle klokken op rijen opgesteld zijn.
•    Dit instrument zal als één van de eerste beiaarden uitgerust worden met een spelcomputer voor het automatisch spel.

Enige zorg baarde de verticale reactiekrachten van de twee luidende klokken in deze fragiele torenconstructie. In het bestek schrijft de Adviescommissie hierover:

“Tijdens het luiden treden er reactiekrachten op die niet verwaarloosd mogen worden. Beide klokken moeten aan een krukas opgehangen worden. Op deze wijze blijven de reactiekrachten tot een minimum beperkt.”

 

Toon                gewicht           horizontale kracht     verticale kracht

Klok a             450 kg             230 kg                         700 kg

Klok b              340 kg             150 kg                         500 kg


De productie en de opbouw van het instrument vonden plaats gedurende 1985 en na enkele keuringen en correcties volgde het lovend eindrapport op 23 februari 1986:

 

“De beiaard van Almere Stad is werkelijk een uitstekend instrument geworden, waarbij wij vooral denken aan de optimale bespeelbaarheid van het instrument en de uitstraling van de klank vanuit de klokkenkamer.”

 

Ook deze beiaard kreeg in de volgende jaren een uitbreiding met drie klokken, zodat beide met de hand bespeelde beiaarden van Almere nu dezelfde omvang hebben. De beiaard van Stad klinkt echter een grote terts hoger dan die van Haven.